Czynniki decydujące o wyborze kierunku rekultywacji
Czynniki decydujące o wyborze kierunku uproduktywnienia można podzielić na cztery grupy, mianowicie:
1) ustalenia zawarte w szczegółowych planach zagospodarowania przestrzennego,
2) ekonomiczne i techniczne warunki wykonania zabiegu,
3) struktura użytków sąsiadujących z obszarem nieproduktywnym,
4) potrzeby zmiany struktury użytków gruntowych wynikające z potrzeb gospodarczych, zdrowotnych, kulturalnych i rekreacyjnych ludności.
Wymienione czynniki w różnych przypadkach w odmiennym stopniu decydują o wyborze kierunku uproduktywnienia, gdyż ich znaczenie zależy od wielu uwarunkowań. Ustalenia zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego – mogą z góry przesądzać o łosie obszaru nieproduktywnego nawet bez względu na warunki ekonomiczno-techniczne. Jednak w przeważającej większości przypadków ustalenia kierunku uproduktywnienia dyktowane jest ekonomicznymi i technicznymi możliwościami wykonania zabiegu, a te z kolei zależą od indywidualnych cech obszaru nieproduktywnego, czyli od parametrów charakteryzujących taki obszar. Do głównych elementów charakteryzujących obszary nieproduktywne, od których zależy wybór kierunku uproduktywnienia, należą:
1) ukształtowanie pionowe — jedna z cech najsilniej wpływających na wybór kierunku uproduktywnienia. Wielkość odchylenia wpływa na techniczne i ekonomiczne aspekty wykonania prac związanych z ukształtowaniem rzeźby. Dlatego też wraz ze wzrostem odchylenia od poziomu wzrastają szanse realizacji tych kierunków uproduktywnienia, przy których rzeźba terenu ma mniejsze znaczenie, lub przy których utrzymanie pewnego odchylenia jest konieczne,
2) pokrycie roślinnością drzewiastą i zielną — nie determinuje jakiegoś konkretnego kierunku tylko informuje o stanie pokrycia roślinnością drzewiastą lub zielną. Jego rola sprowadza się do informacji w jakim stopniu pokrycie może być przydatne pod dany kierunek uproduktywnienia. Pokrycie roślinnością zwłaszcza zielną ma również wpływ na tworzenie warstwy gleby biologicznie czynnej i może być wykorzystane jako element wzbogacający teren w składniki pokarmowe, co jest szczególnie przydatne przy kierunkach, które wymagają wykształconych gleb,
3) rodzaj gruntów otaczających i powierzchnia obszaru nieproduktywnego. Z rolniczego i leśnego punktu widzenia najlepiej jest, gdy kierunek uproduktywnienia jest zgodny z rodzajem gruntów otaczających, gdyż wpływa to na poprawę przestrzennej struktury użytkowania. Jednakże dla innych kierunków sytuacja przedstawia się nieco inaczej: kierunek infrastrukturowy może być stosowany w zasadzie wśród wszystkich rodzajów użytków, kierunek rekreacyjny najłatwiej jest prowadzić na terenach budowlanych lub w ich pobliżu. Wpływ wielkości powierzchni obszaru nieproduktywnego na wybór kierunku uproduktywnienia polega na tym, że im jest ona mniejsza, tym bardziej kierunek uproduktywnienia powinien być zgodny z rodzajem grantów otaczających,
4) stosunki wodne – wpływ warunków wodnych na wybór kierunku uproduktywnienia związany jest z różnym zapotrzebowaniem na wodę przy poszczególnych sposobach użytkowania terenu. Ze względów ekonomicznych zakłada się, że wybrany kierunek uproduktywnienia powinien wykorzystywać istniejące warunki wodne,
5) litologia materiału tworzącego obszar nieproduktywny to cecha, która wpływa na wartość gleby przy kierunkach zakładających jej wytworzenie lub decyduje o jakości podłoża i jego przydatności do określonych celów. Teren, który jest wytworzony z kamieni i żwirów jest nieprzydatny do produkcji rolniczej bez większych nakładów, a tereny torfowe czy wysypiska odpadów komunalnych najczęściej są mało przydatne do celów infrastrukturowych.
Utwory piaszczyste, gliniaste, ilaste i pyłowe, sprawiają najmniej kłopotu przy wyborze kierunku uproduktywnienia, gdyż są to utwory stanowiące dobry materiał jako podłoże pozwalające na utworzenie gleby właściwej. W przypadku utworów pochodzenia sztucznego konieczne jest wykonanie określonych prac przygotowawczych dla wszystkich kierunków uproduktywnienia.