Ochrona środowiska w planowaniu i urządzaniu terenów wiejskich

Wybór kierunku uproduktywnienia

admin — Tue, 18 May 2010 09:04:48 +0000

Wybór kierunku uproduktywnienia dla obszarów nieproduktywnych nie jest rzeczą łatwą ze względu na ilość czynników charakteryzujących teren. Jednak jest to sprawa bardzo ważna i to nie tylko ze względu na wysokie koszty prac rekultywacyjnych, ale również ze względu na zapotrzebowanie społeczne i gospodarcze na określony rodzaj gruntów.
Wybór kierunku uproduktywnienia prowadzić można według przedstawionej „Tabeli wyboru kierunku uproduktywnienia”, której poszczególne wiersze odpowiadają odpowiednim przypadkom (wariantom) cech, a kolumny odnoszą się do poszczególnych kierunków uproduktywnienia. Przecięcie wiersza z kolumną tworzy pole, w którym podano stopień korzystności (przydatności) danego przypadku cechy dla odpowiedniego kierunku uproduktywnienia. Stopni tych jest 6, a wynikają one z technicznych i ekonomicznych możliwości wykonania zabiegu uproduktywniającego. Są to:.
—   cecha odpowiada określonemu kierunkowi uproduktywnienia w stopniu dużym — 3 plusy,
—   cecha odpowiada określonemu kierunkowi uproduktywnienia w stopniu średnim — 2 plusy,
—   cecha odpowiada określonemu kierunkowi uproduktywnienia w stopniu małym — 1 plus,
—   cecha nie odpowiada określonemu kierunkowi uproduktywnienia w stopniu małym — 1 minus,
—   cecha nie odpowiada określonemu kierunkowi uproduktywnienia w stopniu średnim — 2 minusy,
—   cecha nie odpowiada określonemu kierunkowi uproduktywnienia w stopniu dużym – 3 minusy.
Zasady oceny korzystności cech charakteryzujących obszary nieproduktywne dla poszczególnych kierunków uproduktywnienia Opracowane na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych w biurach geodezji i terenów rolnych przedstawiono w „Tabeli wyboru kierunku” .
Z ekonomicznego punktu widzenia nie wszystkie kierunki uproduktywnienia mają jednakowe znaczenie. Różnice te wynikają z wielkości korzyści, jakie można otrzymać z uproduktywnienia terenu. Z tego względu czołowe miejsce powinny zajmować kierunki rolnicze, a następnie leśne, rybackie, infrastrukturowy, rekreacyjny i melioracyjny. Uwzględnienie tego założenia polega na wprowadzeniu większej liczby dodatkowych „plusów” dla kierunków o większym znaczeniu gospodarczym. Zasadę tę wprowadzono także na podstawie wyników badań ankietowych.
Ustalenie kierunku uproduktywnienia prowadzić można według wzoru, który uwzględnia zarówno punkty wynikające z cech charakteryzujących obszar nieproduktywny, jak i punkty za priorytet gospodarczy kierunku. Większa łączna suma punktów dodatnich oznacza, że w danych warunkach wybór tego właśnie kierunku jest najkorzystniejszy pod względem możliwości techniczno-ekonomicznych. Wystąpienie trzech punktów ujemnych powinno dyskwalifikować dany kierunek, a ostatecznego wyboru kierunku uproduktywnienia należy dokonać wśród tych, które otrzymały największą liczbę punktów.

Czynniki decydujące o wyborze kierunku rekultywacji

admin — Tue, 18 May 2010 09:02:30 +0000

Czynniki decydujące o wyborze kierunku uproduktywnienia można podzielić na cztery grupy, mianowicie:
1)   ustalenia zawarte w szczegółowych planach zagospodarowania przestrzennego,
2)   ekonomiczne i techniczne warunki wykonania zabiegu,
3)   struktura użytków sąsiadujących z obszarem nieproduktywnym,
4)   potrzeby zmiany struktury użytków gruntowych wynikające z potrzeb gospodarczych, zdrowotnych, kulturalnych i rekreacyjnych ludności.
Wymienione czynniki w różnych przypadkach w odmiennym stopniu decydują o wyborze kierunku uproduktywnienia, gdyż ich znaczenie zależy od wielu uwarunkowań. Ustalenia zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego – mogą z góry przesądzać o łosie obszaru nieproduktywnego nawet bez względu na warunki ekonomiczno-techniczne. Jednak w przeważającej większości przypadków ustalenia kierunku uproduktywnienia dyktowane jest ekonomicznymi i technicznymi możliwościami wykonania zabiegu, a te z kolei zależą od indywidualnych cech obszaru nieproduktywnego, czyli od parametrów charakteryzujących taki obszar. Do głównych elementów charakteryzujących obszary nieproduktywne, od których zależy wybór kierunku uproduktywnienia, należą:
1)   ukształtowanie pionowe — jedna z cech najsilniej wpływających na wybór kierunku uproduktywnienia. Wielkość odchylenia wpływa na techniczne i ekonomiczne aspekty wykonania prac związanych z ukształtowaniem rzeźby. Dlatego też wraz ze wzrostem odchylenia od poziomu wzrastają szanse realizacji tych kierunków uproduktywnienia, przy których rzeźba terenu ma mniejsze znaczenie, lub przy których utrzymanie pewnego odchylenia jest konieczne,
2)   pokrycie roślinnością drzewiastą i zielną — nie determinuje jakiegoś konkretnego kierunku tylko informuje o stanie pokrycia roślinnością drzewiastą lub zielną. Jego rola sprowadza się do informacji w jakim stopniu pokrycie może być przydatne pod dany kierunek uproduktywnienia. Pokrycie roślinnością zwłaszcza zielną ma również wpływ na tworzenie warstwy gleby biologicznie czynnej i może być wykorzystane jako element wzbogacający teren w składniki pokarmowe, co jest szczególnie przydatne przy kierunkach, które wymagają wykształconych gleb,
3)   rodzaj gruntów otaczających i powierzchnia obszaru nieproduktywnego. Z rolniczego i leśnego punktu widzenia najlepiej jest, gdy kierunek uproduktywnienia jest zgodny z rodzajem gruntów otaczających, gdyż wpływa to na poprawę przestrzennej struktury użytkowania. Jednakże dla innych kierunków sytuacja przedstawia się nieco inaczej: kierunek infrastrukturowy może być stosowany w zasadzie wśród wszystkich rodzajów użytków, kierunek rekreacyjny najłatwiej jest prowadzić na terenach budowlanych lub w ich pobliżu. Wpływ wielkości powierzchni obszaru nieproduktywnego na wybór kierunku uproduktywnienia polega na tym, że im jest ona mniejsza, tym bardziej kierunek uproduktywnienia powinien być zgodny z rodzajem grantów otaczających,
4)   stosunki wodne – wpływ warunków wodnych na wybór kierunku uproduktywnienia związany jest z różnym zapotrzebowaniem na wodę przy poszczególnych sposobach użytkowania terenu. Ze względów ekonomicznych zakłada się, że wybrany kierunek uproduktywnienia powinien wykorzystywać istniejące warunki wodne,
5)   litologia materiału tworzącego obszar nieproduktywny to cecha, która wpływa na wartość gleby przy kierunkach zakładających jej wytworzenie lub decyduje o jakości podłoża i jego przydatności do określonych celów. Teren, który jest wytworzony z kamieni i żwirów jest nieprzydatny do produkcji rolniczej bez większych nakładów, a tereny torfowe czy wysypiska odpadów komunalnych najczęściej są mało przydatne do celów infrastrukturowych.
Utwory piaszczyste, gliniaste, ilaste i pyłowe, sprawiają najmniej kłopotu przy wyborze kierunku uproduktywnienia, gdyż są to utwory stanowiące dobry materiał jako podłoże pozwalające na utworzenie gleby właściwej. W przypadku utworów pochodzenia sztucznego konieczne jest wykonanie określonych prac przygotowawczych dla wszystkich kierunków uproduktywnienia.

Rodzaje kierunków rekultywacji

admin — Tue, 18 May 2010 09:00:42 +0000

Kierunkiem uproduktywnienia przyjęto nazywać przyszły sposób wykorzystania obszaru nieproduktywnego lub funkcję, jaką ma spełniać ten teren. Wyróżnia się 6 głównych kierunków: -
1) kierunek rolniczy. Kierunek rolniczy jest jednym z najczęściej stosowanych kierunków uproduktywnienia i ma na celu przygotowanie obszaru nieproduktywnego do użytkowania rolniczego. W ramach tego kierunku teren może być przeznaczony pod grunty orne, pastwiska, łąki lub inne uprawy należące do rolniczego sposobu użytkowania ziemi. Wymagania, jakie stawia się przed danym terenem, to przede wszystkim stosunkowo dobra gleba, prawidłowe stosunki wodne i właściwe ukształtowanie pionowe terenu. Dlatego też prace uproduktywniające polegają tu najczęściej na właściwym ukształtowaniu terenu, uregulowaniu stosunków wodnych i wytwarzaniu różnymi sposobami warstwy gleby czynnej biologicznie,
2)   kierunek 1 e ś n y. Kierunek leśny uproduktywnienia obszarów nieproduktywnych jest kierunkiem stosowanym od dość dawna, Pierwsze zalesianie nieużytków wykonano około 200 lat temu. Były to ochronne zalesienia na wydmach morskich i śródlądowych. W ramach tego kierunku teren może być przygotowany pod uprawę drzew iglastych lub liściastych, bądź jednych i drugich. Wymagania co do obszaru, na którym ma być wykonane zalesienie są stosunkowo niskie, Teren może charakteryzować się dużymi deniwelacjami W zakres prac rekultywacyjnych wchodzi uregulowanie stosunków wodnych, wytworzenie warstwy gleby biologicznie czynnej i ukształtowanie rzeźby terenu. Wszystkie te prace są z reguły przeprowadzone w o wiele mniejszym zakresie, niż to ma miejsce przy kierunku rolniczym. Leśny kierunek uproduktywnienia obszarów nieproduktywnych jest obok kierunku rolniczego najczęściej stosowany.
3)   kierunek rybacki. W ramach tego kierunku teren uproduktywniany może być wykorzystany na różne rodzaje stawów rybnych. Kierunek ten jest rzadziej stosowany, niż kierunki omawiane powyżej. Jego stosowanie w dużym stopniu determinuje specyfika obszaru. Przy wprowadzaniu tego kierunku ważne staje się ukształtowanie rzeźby terenu, odpowiednie nawodnienie i niska przepuszczalność dna. Dlatego też jako prace uproduktywniające wchodzą tu: odpowiednie ukształtowanie dna (zapewnienie odpowiednich spadków, wykopanie rowów osuszających i nawadniających), uformowanie brzegów, zapewnienie koniecznego poziomu wody (zabezpieczenie źródeł wody, ich wydajności i możliwości przepływu),
4)   kierunek   infrastrukturowy. Uproduktywnienie w tym kierunku obszaru nieproduktywnego ma na celu przygotowanie go jako terenu budowlanego. pod budownictwo mieszkaniowe, gospodarcze bądź też inne budownictwo tworzące infrastrukturę techniczną, jak drogi, zakłady przemysłowe, itp. Wymagania terenu pod ten kierunek zagospodarowania dotyczą odpowiedniej wytrzymałości gruntu, właściwych warunków wodnych i odpowiedniej rzeźby terenu. Prace rekultywacyjne polegają tu na odpowiednim ukształtowaniu rzeźby terenu, ewentualnym odwodnieniu terenu oraz zapewnieniu odpowiednich dróg dojazdowych,
5)   kierunek rekreacyjny. Jest to kierunek, w ramach którego uproduktywniony teren ma być wykorzystany jako miejsce wypoczynku ludności. Uproduktywniany teren może być przygotowany do rekreacji. wodnej, przez utworzenie zbiorników wodnych, które mogą służyć do uprawiania sportów wodnych. W zakres prac rekultywacyjnych wchodzą prace mające na celu uformowanie dna zbiornika, ukształtowanie brzegów, zapewnienie odpowiedniego przepływu i poziomu wody. Przygotowanie terenu do rekreacji spacerowej czyli utworzenie parków, deptaków, itp., wymaga ukształtowania rzeźby terenu i wytworzenie warstwy gleby pod roślinność drzewiastą i krzewiastą,
6)   kierunek melioracyjny. W ramach tego kierunku uproduktywniony teren ma na celu zabezpieczenie odpowiednich warunków wilgotnościowych w glebie otaczającego gruntu.
Teren może być przeznaczony pod zbiorniki małej retencji (kierunek hydro- melioracyjny), a prace rekultywacyjne mają różny zakres. Przeważnie w tym kierunku wykorzystane są istniejące już zbiorniki wodne, przy których prace sprowadzają się do odpowiedniego uformowania brzegów. Teren może być wykorzystywany również jako śródpolne zadrzewienia (kierunek f i t o m e 1 i o r a c y j n y). W tym kierunku uproduktywnienia przeważnie wykorzystuje się istniejące warunki, czyli śródpolne zadrzewienia lub zakrzaczenia. Prace rekultywacyjne w takim wypadku sprowadzają się do wyrównania granic zewnętrznych.

Etapy i fazy rekultywacji gruntów

admin — Tue, 18 May 2010 08:58:41 +0000

Przywrócenie zdolności produkcyjnej odbywa się w wyniku wykonania wielu czynności wchodzących w skład rekultywacji określonej mianem technicznej i biologicznej. Całość zabiegów rekultywacyjnych podzielona jest na trzy fazy: przygotowawczą, podstawową i szczegółową.   „
W ramach fazy przygotowawczej następuje — po zebraniu odpowiednich informacji — ustalenie kierunku rekultywacji, a następnie opracowanie dokumentacji rekultywa- cyjnej (pełnej lub uproszczonej).
Faza rekultywacji podstawowej obejmuje wykonanie podstawowych czynności, takich jak:
1)   ukształtowanie rzeźby terenu oraz uregulowanie warunków hydrologicznych,
2)   odtworzenie gleb metodami technicznymi,
3) zrekonstruowanie istniejących lub budowa nowych dróg dojazdowych.
W zakres fazy rekultywacji szczegółowej wchodzą:
1)   uregulowanie stosunków rekultywowanej gleby,
2)   neutralizacja utworów toksycznych i użyźnianie utworów jałowych,
3)   wprowadzenie roślinności odtwarzającej warunki biologiczne w glebie,
4)   obudowa biologiczna lub biologiczno-technićzna skarp oraz pasów terenu u ich podnóży i na koronie.
Najważniejszą z wymienionych czynności wchodzących w zakres prac rekultywacyjnych jest odtwarzanie gleby, czyli ożywienie wierzchniej warstwy gruntu. W Polsce znane są obecnie dwie podstawowe metody odtwarzania gleby, a mianowicie:
1)   metoda technicznego odtwarzania gleby, w ramach której można wyróżnić trzy jej odmiany, tzn.:
a)   metodę izolacji polegającą na pokryciu gruntu rekultywowanego (toksycznego łub jałowego) warstwą gleby o odpowiedniej grubości,
b)   metodę neutralizacji polegającą na zobojętnianiu szkodliwych dla życia gleby środków występujących na rekultywowanym terenie,
c)   metodę dekoncentracji (rozrzedzenia) polegającą na rozrzucaniu środków toksycznych, bądź jałowych występujących na rekultywowanym obszarze (na większej powierzchni bądź na wymieszaniu z większą ilością gruntu).
2)   metoda biologiczna odtwarzania gleb polegająca na kierowaniu i przyspieszaniu procesów glebotwórczych na odpowiednio przygotowanym terenie.
Technika rekultywacji obszarów zdewastowanych zależy od bardzo wielu czynników wynikających zarówno z charakteru gruntów rekultywowanych, jak i z zakresu prac niezbędnych dla określonego kierunku rekultywacji. Przy opracowaniach metod rekultywacji przydatna jest klasyfikacja terenów wymagających rekultywacji pod względem trudności przeprowadzenia zabiegów rekultywacyjnych. Próbą takiej klasyfikacji jest prezentowany w tabeli 4.26 podział terenów wymagających rekultywacji dokonany ze względu na możliwości wykonania zabiegów. Wszystkie grunty wymagające rekultywacji podzielić można na 4 grupy, a mianowicie:
1)   grunty bardzo trudne do rekultywacji,
2)   grunty trudne do rekultywacji,
3)   grunty średnio łatwe do rekultywacji,
4)   grunty łatwe do rekultywacji.
Grupy te wyodrębnia się w zależności od toksyczności gruntu, jego możliwości produkcyjnych, warunków wodnych, rzeźby terenu i składu mechanicznego gruntu. Parametry wymienionych cech decydujące o przypisaniu określonego gruntu do jednej z 4 grup są przedstawione w tabeli 4.26. Wykorzystując zaproponowaną klasyfikację można stwierdzić, że technika prac rekultywacyjnych zależy od rodzaju grupy przydatności gruntu do rekultywacji.
Przebieg prac związanych z przywróceniem zdolności produkcyjnych obszarom zdewastowanym w warunkach przewagi produkcji rolniczej i rekreacji. Szczegółowe badania nad modelem i techniką prac rekultywacyjnych już od kilku lat prowadzi szereg ośrodków naukowych i badawczych, w głównie IUNG w Puławach i AGH w Krakowie.
Rekultywacja gruntów jest zabiegiem bardzo kosztownym. Koszty poniżej 20 tys. zł ponoszone na rekultywację 1 ha zdarzają się bardzo rzadko. Ma to zwykle miejsce przy małym stopniu dewastacji. Najczęściej koszty te wynoszą około 50 tys., a dochodzą także do 100+200 tys. zł za 1 hektar.
Powierzchnia gruntów wymagających rekultywacji według danych statystycznych na koniec 1974 r. wynosiła w Polsce 75,7 tys. ha. Faktycznie jednak powierzchnia ta jest co najmniej dwukrotnie większa, gdyż podana liczba nie ujmuje zdewastowanych terenów torfowych, terenów zniszczonych na skutek erozji gleb (głównie wąwozy), terenów, na których gromadzi się odpady komunalne, terenów po zniszczonych zabudowaniach (gruzowiska), terenów pod nie użytkowanymi odcinkami dróg i njałych (do 10 arów) wyrobisk materiałów budowlanych.

Zabiegi powodujące jakościowe zwiększenie możliwości produkcyjnych gruntów rolnych

admin — Tue, 18 May 2010 08:56:44 +0000

Zabiegi powodujące jakościowe zwiększenie możliwości produkcyjnych gruntów rolnych mogą być prowadzone na gruntach, których naturalna produktywność jest mała, .bądź też na gruntach o produktywności sztucznie obniżonej. Umownie zostały one podzielone na dwie podgrupy, to jest na:
1)   melioracje rolne powodujące polepszanie produktywności naturalnej gleby,
2)   zabiegi renowacyjne, powodujące odnowienie wcześniej już istniejących dobrych warunków produkcji.
Do zabiegów melioracji rolnych można zaliczyć: melioracje wodne, agromelioracje, fitomelioracje, melioracje użyźniające i chemiczne. Zabiegi te są znane i szerzej opisane w dostępnej literaturze z zakresu agrotechniki. Natomiast wśród zabiegów renowacyjnych mających na celu wstrzymanie i zapobieganie dalszemu występowaniu przyczyny dewastacji, można wyróżnić grupę czynności o charakterze profilaktycznym i grupę czynności o charakterze terapeutycznym.
Do czynności o charakterze profilaktycznym zalicza się:
1)   zabiegi antyerozyjne, których zadaniem jest zabezpieczenie gleby przed erozją. Zabezpieczenie to odbywa się przez prowadzenie odpowiedniej agrotechniki, wprowadzanie pól wstęgowych, budowanie tarasów oraz przez umacnianie skarp, wąwozów i brzegów wodnych cieków (szerzej omówione w pkt, 4.6.5),
2)   poczynania organizacyjno-prawne, które mają wpłynąć na poprawę wykorzystania zasobów ziemi rolniczej. Można je najogólniej podzielić na:
a) poczynania powodujące przepływ ziemi od gospodarstw indywidualnych do uspołecznionych; odbywa się to wskutek:
—   przejęcia za rentę lub spłaty,
—   przejęcia za zadłużenia, przymusowego wykupu (wykup i licytacja),
—   przejmowania gospodarstw opuszczonych,
—   przejmowania w drodze zrzeczenia się,
—   wywłaszczania lub dobrowolnego wykupu,
—   zrzeszania się rolników w formy uspołecznione,
b)   poczynania powodujące dopływ ziemi od gospodarstw uspołecznionych do gospodarstw indywidualnych, odbywa się to wskutek:
—   sprzedaży nieruchomości państwowych przez Bank Rolny,
—   wydzierżawienia gruntów PFZ,
—   rozwiązywania uspołecznionych form gospodarowania,
c)   poczynania powodujące przepływ ziemi wewnątrz tego samego sektora, odbywa się to przez:
—   przekazywanie nieruchomości rolnych między jednostkami gospodarki uspołecznionej,
—   obrót ziemi między rolnikami indywidualnymi,
—   wydzierżawianie,
—   znoszenie współwłasności,
—   rozdysponowanie gruntów PFZ na rzecz sektora państwowego,
d)   poczynania inne, nie wymienione w trzech grupach poprzednich, a mające za zadanie zabezpieczenie odpowiedniego poziomu produkcji, można tu wymienić:
—   uwłaszczenie gospodarstw,
—   ograniczenie podziału gospodarstw,
—   ograniczenie w dziedziczeniu gospodarstw.
Jeżeli chodzi o czynności o charakterze terapeutycznym mające za zadanie naprawę zaistniałych skutków działania przyczyn niszczących rolniczy potencjał produkcyjny, to są one podobne do czynności wykonywanych w ramach melioracji rolnych, a więc są to:
—   nawożenia renowacyjne,
—   renowacja stosunków wodnych,
—   renowacja zadrzewień,
—   inne zabiegi renowacyjne.

Wstęp

admin — Tue, 18 May 2010 08:53:55 +0000

Zwiększenie możliwości produkcyjnych gruntów rolnych może się odnosić do elementów ilościowych (ogólnego areału przestrzeni rolniczej) i jakościowych (poziomu zdolności produkcyjnej gleb). Dlatego też wszelkie zabiegi czynione w tym kierunku odnoszą się do któregoś z tych elementów lub do obydwu łącznie.
Generalnie rzecz biorąc, wszystkie zabiegi podejmowane w celu zwiększenia możliwości produkcyjnych gruntów rolnych można podzielić na trzy grupy, przyjmując za kryterium rodzaj zwiększania tych możliwości. Są to mianowicie :
1)   zabiegi-powodujące zwiększenie ogólnego areału gruntów rolnych (ilościowe),
2)   zabiegi powodujące ilościowo-jakościowe zwiększenie możliwości produkcyjnych przestrzeni rolniczej,
3)   zabiegi powodujące podniesienie zdolności produkcyjnych (jakościowe).
Zabiegi powodujące ilościowe zwiększenie areału gruntów rolnych
Do zabiegów, które powodują ilościowe zwiększenie areału rolniczej przestrzeni produkcyjnej, należy zaliczyć:
1)   zagospodarowanie gruntów przydatnych do produkcji rolnej, a rolniczo nie użytkowanych, •
2)   przystosowanie do produkcji rolnej gruntów nieproduktywnych,
3)   rekultywację obszarów zdewastowanych.
Zagospodarowanie gruntów przydatnych do produkcji rolnej, a rolniczo nie użytkowanych jest najprostszym sposobem zwiększenia ogólnego areału gruntów rolnych. Jest to zabieg, który w naszym kraju, a także w szeregu innych krajach rozwiniętych już nie występuje, bądź występuje tylko sporadycznie. Jednak w skali świata zwiększenie obszaru terenów rolnych poprzez zagospodarowanie gruntów przydatnych do produkcji rolnej może mieć miejsce na około 500 min ha terenów leżących odłogiem.
Przygotowanie do produkcji rolnej gruntów nieproduktywnych polega na wytwarzaniu na danym terenie takich warunków, w których może odbywać się produkcja rolnicza. Czynności tu wchodzące są podobne do czynności występujących przy rekultywacji i w szczególności dotyczą uregulowania warunków hydrologicznych, doprowadzenia do odpowiedniego poziomu żyzności gleby oraz ukształtowania przestrzennych warunków produkcji rolniczej.
Rekultywacja obszarów zdewastowanych jest zabiegiem stosunkowo nowym i obejmującym zespół czynności mających zadanie przywrócenia w zasadzie pierwotnych zdolności produkcyjnych obszarom zdewastowanym na skutek różnorodnych działalności. Pojęcie to zostało ostatnio rozszerzone i oznacza nie tylko przywrócenie pierwotnych zdolności produkcyjnych, lecz także przystosowanie danego obszaru do jakiejkolwiek produkcji, a więc jego uproduktywnienie. Dla rolnictwa główne znaczenie ma rekultywacja o kierunku rolniczym, chociaż inne kierunki mogą też mieć pośrednio pozytywny wpływ.
Zabiegi powodujące ilościowo-jakościowe zwiększenie możliwości produkcyjnych gruntów rolnych
Do zabiegów powodujących ilościowo-jakościowe zwiększenie możliwości produkcyjnych . zalicza się takie, w wyniku których wzrasta ogólny areał przestrzeni rolniczej i poprawiają się
warunki prowadzenia produkcji na tym areale. Przykładem takich poczynań są:
—   zabiegi zmieniające przestrzenną, strukturę ziemi rolniczej a więc scalenia i wymiany
gruntów,
—   odkrzaczanie i odkamienianie gleb.
W wyniku przeprowadzenia scalenia lub wymiany gruntów uzyskuje się dodatkowe powierzchnie ziemi z tytułu likwidacji zbędnych miedz i dróg oraz stwarza się lepsze warunki prowadzenia racjonalnej agrotechniki .
Odkamienianie gleb – to zabieg przyrównywany pod względem znaczenia do drenowania gleb podmokłych. Usunięcie kamieni z powierzchni gleby i poziomu orno-próchnicznego ma wielorakie znaczenie. Zwiększa powierzchnię gruntu dostępnego dla roślin i objętość poziomu orno-próchnicznego. Szkodliwość zakamienienia gleb wynika także z faktu utrudnienia prowadzenia upraw i ich mechanizacji. Zagadnienie to występuje ze szczególną ostrością w niektórych rejonach kraju, a zwłaszcza na Białostocczyźnie. Oceniano, że powierzchnia gleb zakamienionych i kamienistych na terenie byłego województwa białostockiego wynosiła około 323 tys. ha. Ponieważ zakamienienie gleb występuje także w innych rejonach kraju, zabieg odkamieniania kryje w sobie duże możliwości zwiększenia rolniczego potencjału produkcyjnego.

Inwentaryzacja gruntów wymagających rekultywacji cz II

admin — Tue, 18 May 2010 08:50:15 +0000

Do przedstawienia i gromadzenia informacji o obszarach nieproduktywnych można stosować 80-kolumnowe specjalne karty perforowane, które powinny być opatrzone na górnej krawędzi nadrukiem słownym, zawierającym objaśnienia treści poszczególnych kolumn. Na jednej karcie w formie zakodowanej (cyfrowo) przedstawia się informacje charakteryzujące jeden obszar nieproduktywny. Informacje charakteryzujące poszczególne obszary nieproduktywne dzielić można na 8 grup.
1)   kolumny   5, 9, 22, 30, 35, 44, 51, 63 i 67 – pozostają wolne – celem ich jest oddzielenie od siebie poszczególnych grup informacji,
2)   kolumny 1 i 2 przeznaczone są do zakodowania informacji o gminie (w żadnym województwie liczba gmin nie sięga 100);
3)   kolumny 3 i 4 przeznaczone są do zakodowania informacji o obrębie (liczba obrębów w gminie nie sięga nigdzie 100),
4)   kolumny 6-8 przeznaczone są do zakodowania numeru obszaru nieproduktywnego. Numer ten odpowiada numerowi podanemu na mapie,
5)   kolumny 10+12 przeznaczone są do zakodowania informacji o osobie władającej gruntem, do której przynależy obszar nieproduktywny. Ponieważ władający gruntem (właściciele czy samoistni posiadacze) w ewidencji gruntów są wyodrębnieni jako oddzielne jednostki rejestrowe, kióre posiadają swoje numery, należy je wykorzystać i umieszczać na kartach dla podania informacji o osobie, do której należy obszar nieproduktywny,
6)   kolumny 13 i 14 przeznaczone są do umieszczania informacji o numerze arkusza mapy, na której położony jest obszar nieproduktywny. Ponieważ niekiedy można spotkać się z dwucyfrowym numerem arkusza mapy, przeto przeznaczono na ten ceł dwie kolumny,
7)   kolumny 15+21 przeznaczone są do zamieszczania informacji o numerze (numerach) działki, na której obszar nieproduktywny jest położony. Jednak z uwagi na fakt, że spotyka się obszary nieproduktywne położone na kilku, a nawet kilkunastu (czasami kilkudziesięciu) działkach, podawać należy tylko liczbę działek, na których leży dany obszar nieproduktywny (kol. 15 i 16) i numer tylko jednej z działek, na których teren ten jest położony. Powinien to być numer działki, na której położona jest największa część obszaru nieproduktywnego, bowiem zadaniem tej informacji jest ułatwienie określenia lokalizacji obszaru nieproduktywnego na mapie i w terenie. Ponieważ w praktyce można spotkać się z numerami działek podanych w formie ułamka, (łlatego też 3 kolumny (kol. 17+18) przeznaczono do podawania licznika lub numeru, gdy nie występuje w formie ułamka, a 2 kolumny. (kol. 20+21) do podawania liczby mianownika,
8)   kolumny 23+29 przeznaczone są do umieszczania informacji należącej do grupy 2, to jest ukształtowania poziomego. Z tego – 4 kolumny (kol. 23+26) będą służyły do podania powierzchni obszaru nieproduktywnego, która jest określona w arach, a 3 kolumny (kol. 27+29) do podanie informacji o kształcie poziomym,
9)   kolumny 31+34 przeznaczone są na umieszczenie zakodowanych informacji o bezpośredniej przyczynie powstania, a więc-informacji zaliczonych do 3 grupy,
10)   kolumny 36+43 przeznaczone są na podanie informacji o ukształtowaniu pionowym obszaru nieproduktywnego (informacje grupy 4). Z tych 8 kolumn — 3. (kol. 36+38) przeznaczone są na podanie zakodowanych danych o położeniu obszaru nieproduktywnego względem poziomu’ gruntów otaczających, następn.e 3 kolumny (39+41) na podanie zakodowanych danych o kształcie pionowym obszaru nieproduktywnego i ostatnie 2 kolumny na podanie w metrach wielkości odchylenia od poziomu gruntów otaczających, a więc głębokości lub wysokości obszaru nieproduktywnego,
11)   kolumny 45+50 przeznaczone są do umieszczania zakodowanych informacji o pokryciu obszaru nieproduktywnego roślinnością drzewiastą i krzewiastą (kol. 45+47) i roślinnością zielną (kol. 48+50), to znaczy informacji zaliczonych do grupy 5,
12)   kolumny 52+62 przeznaczone są na umieszczenie informacji z grupy 6, a mianowicie 4 kolumny (kol. 52+55) do umieszczania zakodowanych danych o położeniu obszaru nieproduktywnego względem granic władania, 3 kolumny (kol. 56+58) do umieszczania danych o położeniu względem granic użytkowania i 4 ostatnie kolumny do zakodowania informacji o rodzajach użytków otaczających. Ponieważ rzadko zdarza się, by więcej niż cztery użytki przylegały do jednego obszaru nieproduktywnego, a wcześniej zaproponowano dla zakodowania informacji o poszczególnych rodzajach użytków kod jednocyfrowy, przeto umieszczając informacje kolejno w 4 przeznaczonych do tego kolumnach można podać dane o 4 rodzajach użytków. W przypadku, gdy wystąpi mniej użytków otaczających, nie wszystkie kolumny będą wykorzystane,
13)   kolumny 64+66 przeznaczone są do umieszczania zakodowanych informacji o warunkach wodnych obszaru nieproduktywnego (7 grupa informacji),
14)   kolumny 68+80 przeznaczone są do umieszczania informacji należących do grupy 8, a więc mówiących o charakterze materiału tworzącego obszar nieproduktywny. Z tego — w ko- lumach 68+71 umieszcza się dane o .składzie mechanicznym materiału tworzącego, w kolumnach 72+74 dane o toksyczności, w kolumnach 75+77 dane o odczynie (kwasowości) i w kolumnach 78+80 dane o wykształceniu gleby.
Wzór karty obszaru nieproduktywnego z przykładem umieszczania na niej danych
o   obszarze nieproduktywnym (oznaczonym numerem 24), położonym na działkach 132/1
i   132/2 należących do numeru rejestrowanego 125, arkusz mapy nr 2 w obrębie Bartąg (nr kodowy 1), gmina Stawiguda (nr kodowy 7), który ma powierzchnię 436 arów oraz kształt poziomy gałęziowy, powstał na skutek eksploatacji gliny, jest położony poniżej poziomu gruntów otaczającyhc około 3 m, kształt pionowy figury zbliżony do miskowatego, porośnięty częściowo krzewami i zadarniony, położony jest na krótszej granicy działek i otacza go pastwisko oraz zalany jest w 3/4 wodą (przedstawia rysunek 18).
B) Przedstawienie na mapach informacji o obszarach nieproduktywnych. Mapa ma tę specyficzną zaletę wśród innych środków przekazu i gromadzenia informacji, że stosunki przestrzenne pokazuje w sposób’ bezpośredni jako proste odbicie tych stosunków w rzeczywistości. Inną zaletą mapy jest fakt, że opierając się na jej obrazie można przeprowadzić cały szereg operacji myślowych prowadzących do różnorodnych wniosków. Duża liczba informacji oraz rozwój techniki powodują w ostatnim czasie gwałtowny wzrost produkcji map, a zwłaszcza map tematycznych podejmujących prezentację określonego zjawiska. Do tej grupy należy także „mapa obszarów nieproduktywnych”. Treść jej jest podobna do treści map ewidencji gruntów lub map glebowo-rolniczych, wzbogaconych o szczegółową charakterystykę obszarów nieproduktywnych.
Sam fakt umieszczania obszaru w odpowiednim miejscu na mapie ujmuje wiele informacji. Będą to mianowicie:
1)   informacje zaliczone do grupy 1 (dane administracyjno-geograficzne) mówiące o gminie, obrębie i arkuszu mapy, umieszczone w opisie ramki mapy,
2)   informacje mówiące o ukształtowaniu poziomym (grupa 2) a więc o powierzchni tego terenu i jego kształcie poziomym,
3)   informacje zaliczone do grapy 6, a więc mówiące o położeniu obszaru nieproduktywnego względem granic władania i użytkowania,
4)   informacje z grupy 8, mówiące o materiale tworzącym obszar nieproduktywny, tylko wówczas jednak, gdy na mapie obszaru nieproduktywnego umieści się treść map glebowo-rolniczych.
Dla pozostałych informacji charakteryzujących obszary nieproduktywne należy stosować oddzielne znaki kartograficzne właściwe dla map obszarów nieproduktywnych. W celu zróżnicowania rodzaju przyczyny, tzn. stwierdzenia czy dany obszar nieproduktywny powstał na skutek działania przyczyn naturalnych, czy sztucznych, stosować można znaki typu liniowego (linia biegnąca po granicy obszaru nieproduktywnego), zróżnicowane grubością linii.

Inwentaryzacja gruntów wymagających rekultywacji

admin — Tue, 18 May 2010 08:47:46 +0000

Inwentaryzacja gruntów wymagających rekultywacji według obowiązujących przepisów.
Ewidencja gruntów zdewastowanych i wymagających rekultywacji prowadzona jest dopiero od połowy 1970 r., to jest od momentu wejścia w życie Instrukcji nr 2 Ministerstwa Rolnictwa i Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 10 marca 1970 r. Wprowadzono wówczas obowiązek prowadzenia rejestru gruntów podlegających rekultywacji i zagospodarowaniu, w którym gromadzono informacje o gruntach zdewastowanych, których powierzchnia przekraczała 0,2 ha i które leżały na gruntach państwowych. W połowie 1973 r. zarządzeniem nr 90 Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 6 marca 1973 r. wprowadzono nowe zasady prowadzenia tego rejestru. Ewidencjonuje się więc wszystkie grunty (także i prywatne), wymagające rekultywacji, których powierzchnia przekracza 0,1 ha. Rejestr ten, prowadzony przez wojewódzkie biura geodezji i terenów rolnych, zamieszcza informacje o:
—   jednostce prowadzącej działalność przemysłową,
—   charakterze działalności gospodarczej (np. wydobycie piasku),
—   powierzchni gruntów podlegających rekultywacji i zagospodarowaniu,
—   powierzchni gruntów zrekultywowanych,
—   powierzchni gruntów zagospodarowanych.
Rejestr gruntów podlegających rekultywacji i zagospodarowaniu prowadzony jest na przystosowanych formularzach „zestawienia gruntów”:
—   w wierszu pierwszym wpisuje się dane ‘dotyczące gruntów, na których działalność dewastacyjna zakończona została przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z 20 października 1972 r. w sprawie szczegółowych zasad rekultywacji i zagospodarowania gruntów przez nieznane osoby,
—   w wierszu drugim wpisuje się dane dotyczące gruntów, na których działalność dewastacyjna zakończona została przed wejściem w życie rozporządzenia, ale przez osoby znane,
– w wierszu trzecim wpisuje się. dane o gruntach, na których prowadzona jest bieżąca działalność przemysłowa,
—   w wierszu czwartym wpisuje się dane o gruntach, na których zakończono rekultywację,
—   w wierszu piątym wpisuje się dane o gruntach, na których zakończono zagospodarowanie,
—   w wierszu szóstym wpisuje się dane o gruntach, na których przeprowadzono klasyfikację
porekultywacyjną.
Tereny ujęte w rejestrze oznacza się graficznie na mapie (skala 1:100 000 lub 1:25 000), przez wkreślenie granicy konturu lub jego symboliczne oznaczenie (kółko o średnicy 5 mm). Stosuje się przy tym różne kolory i tak dla gruntów zapisanych w rejestrze: w wierszu pierwszym   - kolor obwódki czarny,
—¦ w wierszu drugim   — kolor obwódki czerwony,
—   w wierszu trzecim   — kolor obwódki pomarańczowy,
—   w wierszu czwartym   — kolor powierzchni lub całego symbolu zielony. Tereny zapisane w rejestrze w wierszu piątym i szóstym na mapach nie są pokazywane.
Dalsze propozycje co do przedstawienia i gromadzenia informacji o gruntach nieproduktywnych. W przyszłości informacje charakteryzujące grunty nieproduktywne proponuje się gromadzić w tzw. operatach gruntów nieproduktywnych, składających się z kart obszarów nieproduktywnych i map obszarów nieproduktywnych.
A) Przedstawienie i gromadzenie informacji o obszarach nieproduktywnych na kartach perforowanych Zarówno duża liczba obszarów nieproduktywnych, jak i szeroki zakres informacji charakteryzujących te tereny skłaniają do wyboru takiego sposobu przedstawienia i gromadzenia danych o obszarach nieproduktywnych, który będzie pozwalał na umieszczenie dużej liczby informacji na małej powierzchni (będzie miał dużą pojemność), gwarantował szybkie ich uzyskanie w określonym momencie oraz umożliwiał zautomatyzowane prowadzenie segregacji i wyboru według określonych parametrów. Wymagania te najwłaściwiej spełnia system stosujący maszyny analityczne z zastosowaniem kart perforowanych.
Karta perforowana pełni rolę maszynowego nośnika informacji i uczestniczy w operacjach wykonywanych przez maszyny analityczne. Dlatego musi ona odpowiadać wielu warunkom. Karta taka wykonana jest ze specjalnego wysokogatunkowego kartonu, zapewniającego dobrą izolację elektryczną. Wymiary karty są ściśle znormalizowane, a mianowicie długość jej wynosi 187,4 mm (±0,1 mm), szerokość 825 mm (±0,1 mm), oraz grubość 0,18 mm (±0,02 mm). Lewy górny róg karty jest ścięty pod kątem 45° w celu ułatwienia czynności manipulacyjnych. Ponieważ karty są bardzo podatne na wpływy atmosferyczne, dlatego też ostre rygory w zakresie ich przechowywania i użytkowania: stała temperatura otoczenia: 18-K22°C i wilgotność względna 6CH-70% [28].
Z przyczyn natury techniczno-eksploatacyjnej karty powinny być obustronnie gładkie, bez najmniejszych zniekształceń płaszczyzny. Od wymienionych parametrów zależy bowiem prawidłowy ruch karty w maszynie wycinanie otworów w miejscu na ten cel przeznaczonym oraz odczytywanie otworów we właściwy sposób.
Karta perforowana dzieli się wzdłuż (pionowo) na kolumny i wszerz (poziomo) na wiersze. Numeracja kolejna kolumn zamieszczona jest na dolnym obrzeżu karty. Liczba kolumn karty, tworząca jej pojemność należy do zespołu cech znormalizowanych i w zależności od marki fabrycznej maszyny wynosi 45, 80 lub 90 kolumn (2 x 45), Zespół kolumn karty przeznaczony do „zapisywania” jednakowych rodzajowo informacji nosi nazwę pola karty. Czynność , zapisywania” polega na maszynowym wycinaniu w. kartonie otworów o odpowiednim kształcie i wymiarach (otwory prostokątne o wymiarach 1,4×3,2 mm w kartach 80-kolumaowych i okrągłe o średnicy 3,2 mm w kartach 45 i 90-kolumnowych).
W technice kart perforowanych stosuje się trzy podstawowe ich rodzaje:
-   karty uniwersalne, posiadające wyłącznie nadruk cyfrowy dla oznaczenia poszczególnych kolumn i wierszy, ten rodzaj kart może pełnić rolę maszynowego nośnika dowolnej informacji w każdym procesie przetwarzania realizowanym na maszynach analitycznych,
-   karty specjalne (opisowe), opatrzone obok nadruku cyfrowego także nadrukiem słownym, umieszczonym na górnej krawędzi, napisy w nagłówkach (np. ilość, cena, wartość), określają przeznaczenie poszczególnych pól karty,
-   karty dualne, czyli karto-dokumenty, łączące w sobie cechy dowodu źródłowego, i maszynowego nośnika informacji.
Pierwotne dane liczbowe, zapisane na karcie sposobem tradycyjnym (w zależności od rodzaju urządzenia odczytowego – ołówkiem zwykłym nr 2 lub specjalnym ołówkiem magnetycznym), podlegają w procesie przetwarzania ręcznemu dziurkowaniu bądź też automatycznemu odczytowi i perforacji.

Inwentaryzacja gruntów zagrożonych erozją

admin — Tue, 18 May 2010 08:44:16 +0000

Zasady inwentaryzacji gruntów zagrożonych erozją podaje instrukcja nr 3 Ministra Rolnictwa oraz Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 18.VIII.1973 r. (Dz. U. nr 8, poz, 43).
Inwentaryzacja gruntów zagrożonych erozją została podzielona na inwentaryzację ogólną i szczegółową . Inwentaryzacja ogólna wykonana ma być kameralnie, na podstawie map: topograficznej i glebowo-rolniczej w skali 1:25 000, dla całego kraju, a w pierwszym rzędzie dla obsza’ów posiadających mapy glebowo-rolnicze. Przy tym erozja wodna powierzchniowa i erozja wietrzna inwentaryzowane będą tylko na gruntach rolnych i na gruntach państwowych gospodarstw leśnych pozostających w użytkowaniu rolnym. Rezygnuje się natomiast z takiej inwentaryzacji na obszarach zalesionych. Inwentaryzację form erozji liniowej, czyli wąwozów oraz stałych i okresowych potoków górskich wykonywać się będzie na grantach użytkowanych rolniczo i terenach zalesionych. Celem tej inwentaryzacji jest rozpoznanie stanu zagrożenia grantów rolnych przez różnego rodzaju erozję, wyznaczanie obszarów o różnym stopniu pilności ochrony terenu przed erozją, a dalej opracowanie ogólnokrajowego programu ochrony grantów przed tą formą degradacji.
Zasady wykonywania inwentaryzacji ogólnej. Inwentaryzację tę wykonuje się w pierwszym rzędzie dla obszarów posiadających mapy glebowe. Prowadzi się ją w rozbiciu na gminy oraz zlewnie — na jednej mapie. Za zlewnię podstawową przyjmuje się zlewnię cieku stałego, posiadającego nazwę na mapie i powierzchnię nie mniejszą niż 100 km2. Np. w zlewni rzeki Białej — o powierzchni 380 km2 – występują zlewnie cząstkowe rzeki Czarnej o powierzchni zlewni 120 km2 i rzeki Niebieskiej o powierzchni zlewni 85 km2. Przy inwentaryzacji wyodrębnia się jedynie zlewnię rzeki Czarnej.
Wyniki liczbowe inwentaryzacji erozji zestawiać można według następującego porządku . Wielkości procentowe oblicza się w stosunku do ogólnej powierzchni użytków rolnych. Za najmniejszą powierzchnię dla wykreślenia zasięgu zagrożenia przez poszczególne stopnie erozji wodnej powierzchniowej oraz erozji wietrznej przyjmuje się 10 ha.
Inwentaryzację ogólną należy prowadzić w następujący sposób:
A)   w odniesieniu do erozji wodno-powierzchniowej:
1)   wyznacza się na mapie topograficznej w skali 1:25 000 granice zlewni, gmin i województw oraz granice klas spadków,
2)   na materiale przezroczystym nałożonym na tę mapę wykreśla się podstawowe elementy sytuacji terenowej — głównie drogi, mosty, siedziby urzędów gminnych, granice zlewni i gmin oraz granice stref rocznych opadów, jakie występują na analizowanym terenie,
3)   na mapie glebowo-rolniczej w skali 1:25 000 dla obszarów o spadkach powyżej 6% zaznacza się gleby pod względem ich podatności na erozję wodno-powierzchniową. Następnie na tak przygotowanej kalce wykreśla się zasięgi zagrożone erozją wodno-powierzchniową i w efekcie tych czynności sporządza się zestawienie liczbowe obszarów zagrożonych tą formą erozji — zwłaszcza w stopniu 3, 4 i 5;
B)   w odniesieniu do erozji wąwozowej — na mapie topograficznej w skali 1:25 000 wyznacza się obszary nie mniejsze niż 1 km2 — o zbliżonej koncentracji wąwozów i ustała się dla nich erozję wąwozową — tylko w stopniu 3, 4 lub 5. Na obszarach tych — zaczynając od fragmentu najsilniej pociętego wąwozami — wąwozy numeruje się, następnie mierzy ich długości — wraz z odgałęzieniami. Po zsumowaniu długości wszystkich wąwozów oblicza się wskaźnik gęstości, tj. iloraz łącznej długości wąwozów w kilometrach przez powierzchnię w kilometrach kwadratowych. Wydzielone obszary erozji wąwozowej w stopnach od 3 do 5 przenosi się na kalkę (o której wspomniano przy omawianiu inwentaryzacji erozji wodnej powierzchniowej), stanowiącą oryginał mapy erozji . Z wykonanych prac obliczeniowych i kartograficznych sporządza się zestawienie liczbowe;
C)   w odniesieniu do potoków górskich – na mapie topograficznej zaznacza się powierzchnie o zbliżonej koncentracji występowania stałych potoków górskich. Oblicza się ich długość w kilometrach i wskaźnik gęstości w km/m2. Kontury wydzielonych powierzchni przenosi się na oryginał mapy ogólnej inwentaryzacji erozji. Wykonuje się następnie zestawienie liczbowe uzyskanych danych ;
D)   w odniesieniu do erozji wietrznej – na mapie topograficznej dokonuje się podziału terenu pod względem jego urzeźbienia, zgodnie z tabelą 4.21. Na tej samej mapie wydziela się powierzchnie o różnej lesistości. Mogą one mieć różną wielkość, ale jako najmniejszy kontur przyjmuje się obszar o wielkości 1 km2. Następnie na mapie glebowo-rolniczej dokonuje się podziału gleb -na grupy różniące się od siebie pod względem podatności na erozję wietrzną. Mapę taką nakłada się następnie na mapę topograficzną z zaznaczeniem rzeźby terenu i lesistością, a potem wykreśla się na niej zasięgi erozji wietrznej w stopniu 4 i 5, które następnie przenosi się na oryginał mapy ogólnej inwentaryzacji erozji.
Przy dużym zróżnicowaniu gleb o małym zróżnicowaniu rzeźby terenu i lesistości celowa może okazać się pewna zmiana technologii. Na kalkę wrysowuje się mianowicie określone formy terenu i obszary o różnej lesistości, nakłada się je na mapę gleb i dopiero wtedy wkreśla się zasięgi erozji. Następnie – jak w przypadkach innych typów erozji wykonuje się zestawienia liczbowe uzyskanych rezultatów.
Z oryginału mapy ogólnej inwentaryzacji wszystkich rodzajów erozji wykonuje się odbitkę, na której oblicza się powierzchnię obszarów różnych stopni erozji, w obrębie gmin i zlewni. Kolejne zadanie stanowi wydzielenie obszarów o różnym stopniu pilności ochrony gleb przed wszystkimi formami erozji.
Po sporządzeniu wspomnianej odbitki z oryginału mapy zawierającej wynik ogólnej inwentaryzacji różnych form erozji i sporządzeniu zestawienia liczbowego, na tej samej odbitce wydziela się obszary o różnym stopniu pilności ochrony gruntu przed każdym z rodzajów erozji.
Stopnie tej „pilności” określa się według następujących zasad :
Stopień 1 – zabezpieczenie bardzo pilne – występuje wówczas, gdy ponad 25% ogółu gruntów rolnych w danej jednostce terytorialnej zagrożone jest przez wodną erozję powierzchniową w stopniu 4 i 5 iub gdy wskaźnik gęstości sieci wąwozów wynosi ponad 0,5 km/km2. Jeżeli w danej jednostce terytorialnej zagrożenie erozją występuje równomiernie i nie osiąga wartości granicznej.-ale koncentruje się na jakiejś większej powierzchni, to wówczas stopień i pilność zabezpieczenie wyznacza się dla tej właśnie powierzchni. Zasada ta dotyczy wyznaczenia wszystkich stopni piLnosci.
Stopień 2 — zabezpieczenie pilne — występuje wówczas, gdy 10+25% ogółu gruntów rolnych w danej jednostce terytorialnej zagrożone jest wodną erozją powierzchniową w stopniu 3, 4 i’ 5 iub erozją wietrzną w stopniu 4 i 5 lub gdy wskaźnik gęstości sieci wąwozów wynosi 0,25+0,5 km/km2.   ’   i
Stopień 3 — zabezpieczenie mniej pilne — występuje wówczas, gdy do 10% ogółu gruntów rolnych w danej jednostce terytorialnej zagrożone jest wodną erozją powierzchniową w stopniu 3, 4 i 5 lub erozją wietrzną w. stopniu 4 i 5, a także gdy wskaźnik gęstości wąwozów wynosi poniżej 0,25 km/km2.
Obszary o różnych stopniach pilności ochrony gruntów przed erozją wykreśla się na oryginale mapy ogólnej inwentaryzacji erozji.
% Inwentaryzacja szczegółowa zagrożenia erozją. Inwentaryzacja szczegółowa wykonana jest na mapie topograficznej i glebowo-rolniczej w skali 1:5 000 wyłącznie dla obszarów, dla których opracowuje się projekty planów zagospodarowania przestrzennego i urządzenia gospodarczego. Skala opracowania zależy jednak od wielkości obszaru objętego projektem, stopnia zróżnicowania rzeźby terenu, występujących form erozyjnych i od skali map, jakie istnieją dla danego terenu. Na tej mapie zaznacza się także wyniki przeprowadzonej w terenie weryfikacji wyznaczonych (na podstawie kameralnych źródeł) zasięgów’ występowania erozji. Przy sporządzaniu inwentaryzacji szczegółowej należy również uwzględnić nieużytki poprzemysłowe (hałdy, zwałowiska, wyrobiska) podlegające erozji wodnej i wodnograwitacyjnej lub wietrznej. Na mapach zaznaczać także należy istniejące lub wykonywane zabiegi przeciwerozyjne – układy pól, skarpy, zadrzewienia i zadarnienia ochronne, stopień czynności wąwozów – przyczyny ich powstawania i rozwoju itd.
Kryteria wyznaczania stopni i zasięgów poszczególnych rodzajów erozji są takie same jak przy inwentaryzacji ogólnej, z tym że wyznacza się wszystkie stopnie erozji (1+5).

Inwentaryzacja gruntów przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne

admin — Tue, 18 May 2010 08:43:54 +0000

Ewidencjonowanie gruntów rolnych i leśnych przeznaczonych na inne cele jest w Polsce prowadzone dopiero od 1.01.1972 r., to jest od momentu wejścia w życie ustawy z 26 października 1971 r, oochronie gruntów rolnych W tym celu wojewódzkie biura geodezji i terenów rolnych (poprzez swoje oddziały rejonowe) prowadzą rejestry gruntów rolnych i leśnych wyłączonych z produkcji rolniczej lub leśnaj na cele nierolnicze lub nieleśne. Rejestry’ te prowadzoną są na odpowiednio dostosowanych drukach „zestawienie gruntów”. Wiersz pierwszy w tym rejestrze jest przeznaczony na podanie danych o dotychczasowym stanie gruntu wyłączonego z produkcji, to znaczy na podanie informacji o osobie władającej gruntem (kol. 2-f4) i danych o dotychczasowych użytkach gruntowych a więc rodzaju użytku, jego powierzchni i wartości według klas (kol. 5+35, 40, 43, 44). Wiersz drugi pozostaje wolny, a pozostałe 4 wiersze w rejestrze są przeznaczone do zapisywania danych o osobach nabywających grunt (kol. 2+4), celu. na jaki grunt ten został nabyty (kol. 21+43), oraz informacji o wysokości opłat z tytułu wyłączenia z produkcji (kol. 45 i 46).
Dane dotyczące nabywcy wpisuje się:
- w wierszu trzecim, gdy nabywca jest obciążony należnościami z tytułu nabycia gruntu
1   stałymi opłatami rocznymi w pełnym wymiarze,
—   w wierszu czwartym, gdy nabywca zwolniony jest od opłaty należności z tytułu nabycia gruntu (grunty podlegają rekultywacji), a ponosi tylko stałe opłaty roczne (w kol. 45 wpisuje się literę R),
—   w wierszu piątym, gdy nabywca zwolniony jest od stałych opłat rocznych, a płaci tylko należności z tytułu nabycia (w kol. 46 pisze się literę Z),
—   w wierszu szóstym, gdy nabywca jest całkowicie zwolniony od opłat należności z tytułu nabycia i od stałych opłat rocznych. Dotyczy to przypadków, gdy grunty rolne lub leśne przeznaczone są na cele obrony narodowej i pod zalesienie lub gdy wyłączenia dokonuje właściciel na podstawie zatwierdzonego planu realizacyjnego i decyzji o zmianie sposobu użytkowania gruntu (inwestorem jest właściciel lub samoistny posiadacz).