Szkodliwość obszarów nieproduktywnych na terenach rolniczych zależy od wielu czynników wynikających zarówno z charakteru gruntów otaczających, jak i samego obszaru nieproduktywnego. Zależność szkodliwości obszarów nieproduktywnych od rodzaju użytków otaczających związana jest z różnym zapotrzebowaniem na prace agrotechniczne przy poszczególnych sposobach użytkowania. Dlatego też położenie obszaru nieproduktywnego na gruntach ornych jest bardziej szkodliwe niż na łąkach czy pastwiskach. Na gruntach ornych szkodliwość ta jest większa przy uprawie roślin wymagających większej ilości czynników agrotechnicznych i wzrasta ona wraz z wprowadzeniem coraz większej mechanizacji w agrotechnice. Jeżeli chodzi o czynniki, wpływające na szkodliwość występowania obszarów nieproduktywnych na terenach rolnych, zależne od charakteru tych obszarów, to do głównych należy zaliczyć: 1) miejsce położenia obszaru nieproduktywnego na działce, 2) kształt obszaru nieproduktywnego, 3) sposób położenia obszaru nieproduktywnego na działce, 4) możliwość przejazdu przez obszar nieproduktywny, 5) powierzchnia obszaru nieproduktywnego. Wielkość szkodliwości występowania obszaru nieproduktywnego w zależności od ... czytaj dalej
Wpływ pozytywny. Pozytywny wpływ obszarów nieproduktywnych na warunki produkcji rolnej przejawia się w działaniu pośrednim i dotyczy tylko tych obszarów nieproduktywnych, które są czynne biologicznie i nie oddziaływują ujemnie (niszcząco) na środowisko. Zawodnione obszary nieproduktywne (różnego rodzaju bajora, oczka wodne itp.) spełniają rolę małych zbiorników retencyjnych. Są więc pewnego rodzaju regulatorami stosunków wodnych w .układzie hydrycznym środowiska, który zapobiega powodziom i stanowi zapas wody na okres suszy. Obszary te wywierają wpływ na mikroklimat, na życie roślin, a więc także na warunki produkcji rolnej. Nieproduktywne obszary ziemi, jako tereny o stosunkowo małej ingerencji człowieka (z różnych powodów, ale najczęściej wskutek trudnej dostępności), są także miejscem życia i schronienia mikro- i makrofauny. Znajdują tam dogodne warunki do rozwoju przedstawiciele fauny, którzy są ozdobą środowiska, sprzymierzeńcami człowieka. Owady tam żyjące zapylają kwiaty roślin (głównie motylkowych), a tym samym mają wpływ na wysokość plonów. Ptaki i drobne ssaki są naturalnymi tępicielami szkodników upraw, a więc uczestniczą w biologicznej ochronie płodów rolnych. Pozytywna rola obszarów ... czytaj dalej
Nieproduktywne obszary ziemi zaliczone do naturalnych (grupa I) można podzielić dalej na cztery podgrupy według charakteru utworów tworzących ten. teren, stosunków wodnych i sposobu powstawania. Wyróżnia się tu następujące podgrupy: A) twory zawodnione, do których zaliczono: 1) stawki – mogą to być bezodpływowe wodne oczka łub tereny zalane całkowicie wodą i w zasadzie nie porośnięte roślinnością wodną (inne nazwy to bajora lub sadzawki), 2) bagna – topieliska, za które uważa się błotnistą gąszcz z wody i ziemi o głębokim dnie, 3) moczary — tereny stale pokryte wodą i porośnięte roślinnością wodną, 4) trzęsawiska – tereny, które pokryte są uginającym się kożuchem roślinności, po którym możliwe jest przejście (pod kożuchem występuje woda), 5) rojsty – tereny zabagnione, częściowo pokryte wodą i porośnięte roślinami zielnymi i drzewiastymi; B) utwory skalne, do których zaliczono: 1) gołe skały – mogą to być gołe górskie szczyty lub strome kamieniste zbocza, 2) rumowiska – obszary z nagromadzonymi okruchami skalnymi; mogą to być też szut- rowiska lub kamieniska, 3) piargi – obszary z usypiskami żwiru u ... czytaj dalej
Najczęściej wykonywane klasyfikacje odnoszą się zwykle do nieużytków i dotyczą tylko części gruntów nieproduktywnych. Stosunkowo najlepiej jest rozbudowana klasyfikacje nieużytków poprzemysłowych. Jedną z pierwszych klasyfikacji tego typu w Polsce jest klasyfikacja nieużytków poprzemysłowych wykonana przez Paprzyckiego. Dzieli on wszystkie takie obszary ze względu na sposób powstania na zwały i wykopy, a następnie jedne i drugie dzieli według kształtu, stopnia uspokojenia, składu chemicznego, pokrycia roślinnością i według pochodzenia. Trafas i Żuławski nieużytki poprzemysłowe — dla ich kartograficznej inwentaryzacji – dzielą na trzy grupy, a mianowicie na obszary powstałe w wyniku : zaburzenia warunków hydrologicznych, przemysłowego zanieczyszczenia powietrza, mechanicznego uszkodzenia powierzchni (tereny po eksploatacji kopalin). Klasyfikacja nieużytków poprzemysłowych, proponowana przez Morawskiego jest oparta na pochodzeniu nieużytków, ukształtowaniu ich powierzchni, a przy zwałach także na rodzaju materiału tworzącego. W klasyfikacji tej wyróżniono trzy grupy nieużytków, to znaczy pogórnicze, przemysłu przeróbczego i powstałe w wyniku przemysłowego zanieczyszczenia powietrza- Skawina tereny pogórnicze ... czytaj dalej
Położenie obszaru nieproduktywnego w stosunku do elementów struktury terenowej. Przez „położenie w stosunku do elementów struktury terenowej” rozumie się położenie obszaru nieproduktywnego względem granic władania i granic użytkowania. Przy zbieraniu informacji dotyczących tego zagadnienia należy uzyskać dane odnośnie następujących czynników: 1) położenia obszaru nieproduktywnego względem granic władania, 2) położenia obszaru nieproduktywnego względem granic użytkowania, 3) rodzaju użytków otaczających. Jeżeli chodzi o położenie względem granic władania, to wyodrębnić można dwa typy przypadków, wyróżniając w każdym z nich dodatkowe warianty, mianowicie: 1) grunt nieproduktywny położony jest wewnątrz działki ewidencyjnej, przy czym mogą tu wystąpić następujące przypadki: a) grunt nieproduktywny nie przylega do granic działki, b) grunt nieproduktywny przylega do dłuższej granicy działki (tej, wzdłuż której prowadzi się uprawę), c) grunt nieproduktywny przylega do krótszej granicy działki (przy poprzeczniaku), d) grunt nieproduktywny dzieli działkę na dwie lub więcej części, e) grunt nieproduktywny stanowi działkę (cała działka jest obszarem ... czytaj dalej
Ukształtowanie pionowe obszaru nieproduktywnego. Ukształtowanie pionowe jest charakteryzowane w zasadzie przez trzy parametry (cechy): 1) położenie w stosunku do poziomu gruntów otaczających, 2) kształt (piony), 3) wielkość odchylenia od poziomu. Położenie w stosunku do gruntów otaczających ma określić średni poziom położenia gruntu nieproduktywnego względem terenów otaczających. W zakresie tego parametru wyróżnić można następujące główne przypadki: 1) położenie podpoziomowe — grunt nieproduktywny położony jest poniżej poziomu grantów otaczających, 2) położenie poziome — grunt nieproduktywny położony jest na poziomie gruntów otaczających, 3) położenie nadpoziomowe – grunt nieproduktywny położony jest nad poziomem gruntów otaczających, 4) położenie mieszane — grunt nieproduktywny występuje co najmniej w dwóch z wyżej podanych przypadków, 5) położenie na zboczach — jest to szczególny przypadek, gdy grunt nieproduktywny położony jest na stoku. Może to być zagłębienie lub wybrzuszenie na stoku, bądź też teren o spadku jednakowym. Do tego przypadku należy obszary kwalifikować również wtedy, gdy grunt nieproduktywny i grunty otaczające leżą na ... czytaj dalej
Każdy grant nieproduktywny jest charakteryzowany pewnymi cechami, które go wyróżniają lub upodabniają do innych obszarów nieproduktywnych i gruntów otaczających. Cech tych jest bardzo wiele. Jedne z nich można traktować jako główne, inne jako pomocnicze, przy czym zależy to od przyjętego kryterium klasyfikacji. Informacje o grantach nieproduktywnych przydatne w wyborze sposobu uproduk- tywnienia powinny dotyczyć następujących czynników: 1) danych administracyjno-geograficznych, 2) ukształtowania poziomego obszaru nieproduktywnego, 3) bezpośredniej przyczyny powstania obszaru nieproduktywnego, 4) ukształtowania pionowego obszaru nieproduktywnego, 5) pokrycia roślinnością obszaru nieproduktywnego, 6) położenia obszaru nieproduktywnego w stosunku do elementów struktury terenowej (granic władania i użytkowania), 7) stosunków wodnych obszaru nieproduktywnego, 8) charakteru utworów tworzących obszar nieproduktywny. Dane administraeyjno-geograficzne. informacje z tej grupy powinny zawierać szczegółową lokalizację gruntu nieproduktywnego umożliwiającą łatwe jego odszukanie na mapie i w terenie. Powinny więc podawać: 1) nazwę miejscowości i gminy, w której położony jest obszar ... czytaj dalej
Skutki działania erozji wodnej można przedstawić na kilku wybranych przykładach liczbowych. Jak wzrosło działanie erozji, znakomicie przyśpieszanej ostatnio przez nadmierne karczowanie lasów, świadczą między innymi dane amerykańskie, według których dla zmycia 20-centymetrowej warstwy gleby lessowej — co odpowiada przeciętnej grubości warstwy uprawnej — ze zbocza o nachyleniu 10% pokrytego dziewiczym lasem — potrzeba było ponad 500 000 lat, a przy obecnie stosowanej uprawie roli wystarcza na to zaledwie 40 lat. W Polsce corocznie odpływa do morza średnio 2,5 min t gleby, a ponadto co najmniej taka sama ilość osadza się u podnóża zboczy. Co minutę odpływa z Polski do morza średnio blisko 10 t gleby, w przybliżeniu ładunek wagonu kolejowego. Gdyby to przeliczyć na powierzchnię pokrytą warstwą gleby grubości 20 cm — otrzymamy rocznie obszar 1500 ha. Po takim przeliczeniu powiedzieć można, że kraj traci corocznie — i to bezpowrotnie – jeden duży PGR lub 100 15-hektarowych gospodarstw chłopskich. Oczywiście faktyczne straty gleby w ciągu jednego roku nie obejmują 20-centymetrowej warstwy ornej, ale za to obejmują powierzchnię nie 1500 ha – lecz znacznie większą – wynoszącą około 4 min ha. Co najmniej zaś 1 ... czytaj dalej
W ocenie zagrożenia erozją wietrzną także stosuje się podział na 5 stopni. Są to: Stopień 1 — erozja słaba — powoduje niewielkie wywiewanie z gleby najdrobniejszych i najcenniejszych części koloidalnych, spławialnych i pyłowych. Wywiewanie to praktycznie nie ma żadnego wpływu na stan gleby, przyczynia się natomiast do zapylania atmosfery. Grunty zagrożone erozją słabą nie wymagają jednak zabiegów ochronnych; Stopień 2 – erozja umiarkowana – zaczyna już w pewnym stopniu redukować poziom próchniczny wskutek wywiewania większych ilości części mineralnych oraz organicznych niż przy erozji słabej. Powoduje ona również wyraźne zapylanie atmosfery materiałem glebowym. Grunty zagrożone erozją umiarkowaną powinny mieć możliwie krótki okres ugorowania; Stopień 3 — erozja średnia — może w wyraźny sposób redukować poziom orno-próchniczny. Wskutek wywiewania znacznych ilości części mineralnych i organicznych powoduje szkody w uprawianych roślinach — są one bowiem zasypywane, uszkodzone mechanicznie łub mają osłabiony system korzeniowy. Ochrona gruntów przed erozją średnią polega na stosowaniu zabiegów agrotechnicznych zmniejszających podatność gleb na wywiewanie, a w niektórych przypadkach – na ... czytaj dalej
Pod pojęciem erozji gleb (od łacińskiego „erodare” — wgryzać się, wcinać się) rozumie się procesy niszczenia wierzchniej warstwy gleby przez wodę i wiatr (erozja wietrzna i erozja wodna). W erozji wodnej wyróżnia się: 1) erozję powierzchniową — zniszczeniu ulega cała powierzchnia terenu, – 2) erozję liniową — zniszczenia mają charakter liniowy i mogą przejawiać się w formie erozji: żłobinowej, wąwozowej, rzecznej, 3) ruchy masowe — zniszczeniu ulegają całe obszary, głównie na skutek sił ciężkości, ale przy współudziale wody. Zalicza się tu następujące zjawiska: — spełzywanie (powolne przesuwanie się dużych mas na stoku), — soli Aukcja (zsuwanie się wierzchniej warstwy po głębszej, zamarzniętej warstwie podłoża), — osuwiska (przemieszczenie mas zwietrzeliny na stoku – zazwyczaj gwałtowne), 4) suffozję (erozja podziemna) — zniszczeniu mogą ulec niekiedy duże obszary terenu; 5) abrazję — zniszczeniu ulega brzeg morski na skutek uderzających fal. Erozja gleb jest zjawiskiem stosunkowo dobrze znanym, chociaż nasilenie jej w Polsce nie jest duże i dlatego nie zawsze jest dostrzegana i właściwie traktowana. Bardzo rzadko i w wyjątkowych warunkach ... czytaj dalej