Zabiegi powodujące jakościowe zwiększenie możliwości produkcyjnych gruntów rolnych
Zabiegi powodujące jakościowe zwiększenie możliwości produkcyjnych gruntów rolnych mogą być prowadzone na gruntach, których naturalna produktywność jest mała, .bądź też na gruntach o produktywności sztucznie obniżonej. Umownie zostały one podzielone na dwie podgrupy, to jest na:
1) melioracje rolne powodujące polepszanie produktywności naturalnej gleby,
2) zabiegi renowacyjne, powodujące odnowienie wcześniej już istniejących dobrych warunków produkcji.
Do zabiegów melioracji rolnych można zaliczyć: melioracje wodne, agromelioracje, fitomelioracje, melioracje użyźniające i chemiczne. Zabiegi te są znane i szerzej opisane w dostępnej literaturze z zakresu agrotechniki. Natomiast wśród zabiegów renowacyjnych mających na celu wstrzymanie i zapobieganie dalszemu występowaniu przyczyny dewastacji, można wyróżnić grupę czynności o charakterze profilaktycznym i grupę czynności o charakterze terapeutycznym.
Do czynności o charakterze profilaktycznym zalicza się:
1) zabiegi antyerozyjne, których zadaniem jest zabezpieczenie gleby przed erozją. Zabezpieczenie to odbywa się przez prowadzenie odpowiedniej agrotechniki, wprowadzanie pól wstęgowych, budowanie tarasów oraz przez umacnianie skarp, wąwozów i brzegów wodnych cieków (szerzej omówione w pkt, 4.6.5),
2) poczynania organizacyjno-prawne, które mają wpłynąć na poprawę wykorzystania zasobów ziemi rolniczej. Można je najogólniej podzielić na:
a) poczynania powodujące przepływ ziemi od gospodarstw indywidualnych do uspołecznionych; odbywa się to wskutek:
— przejęcia za rentę lub spłaty,
— przejęcia za zadłużenia, przymusowego wykupu (wykup i licytacja),
— przejmowania gospodarstw opuszczonych,
— przejmowania w drodze zrzeczenia się,
— wywłaszczania lub dobrowolnego wykupu,
— zrzeszania się rolników w formy uspołecznione,
b) poczynania powodujące dopływ ziemi od gospodarstw uspołecznionych do gospodarstw indywidualnych, odbywa się to wskutek:
— sprzedaży nieruchomości państwowych przez Bank Rolny,
— wydzierżawienia gruntów PFZ,
— rozwiązywania uspołecznionych form gospodarowania,
c) poczynania powodujące przepływ ziemi wewnątrz tego samego sektora, odbywa się to przez:
— przekazywanie nieruchomości rolnych między jednostkami gospodarki uspołecznionej,
— obrót ziemi między rolnikami indywidualnymi,
— wydzierżawianie,
— znoszenie współwłasności,
— rozdysponowanie gruntów PFZ na rzecz sektora państwowego,
d) poczynania inne, nie wymienione w trzech grupach poprzednich, a mające za zadanie zabezpieczenie odpowiedniego poziomu produkcji, można tu wymienić:
— uwłaszczenie gospodarstw,
— ograniczenie podziału gospodarstw,
— ograniczenie w dziedziczeniu gospodarstw.
Jeżeli chodzi o czynności o charakterze terapeutycznym mające za zadanie naprawę zaistniałych skutków działania przyczyn niszczących rolniczy potencjał produkcyjny, to są one podobne do czynności wykonywanych w ramach melioracji rolnych, a więc są to:
— nawożenia renowacyjne,
— renowacja stosunków wodnych,
— renowacja zadrzewień,
— inne zabiegi renowacyjne.